Sağlıklı bir kadın anatomisinde rahim içi boşluğu (endometrial kavite), her ay hormonların etkisiyle düzenli olarak kalınlaşan ve gebelik oluşmadığında adet kanamasıyla dökülen süngerimsi ve nemli bir doku zarıyla kaplıdır. Ancak bu zar tabakası derin bir hasar aldığında, rahim duvarları iyileşme evresinde birbirine yapışmaya başlar. Asherman sendromlu bir rahimde iç boşluk (uterine cavity) boyunca uzanan lifli skar dokuları (scar tissue / adhesions) rahim duvarlarını birbirine doğru çekerek kanalı bloke etmektedir. Bu mekanik tıkanıklığın klinik ortamlarda tedavi edilmesindeki en birincil gerekçeler şu şekilde sıralanabilir:
Adet Akışını Yeniden Başlatmak: Rahim ağzında veya iç boşlukta biriken kanın dışarı çıkmasını engelleyen bariyerleri kaldırarak sağlıklı periyot düzenini geri kazanmak,
Gebelik Altyapısını İmar Etmek: Yapışıklık nedeniyle embriyonun gömülemediği sertleşmiş alanları temizleyerek tüp bebek tedavi aşamaları öncesinde rahmi tutunmaya hazır hale getirmek,
Tekrarlayan Hamilelik Kayıplarını Önlemek: Rahim iç hacmi daraldığında embriyo büyümek için yeterli alan bulamaz ve bu durum erken dönem düşüklere yol açar; cerrahi tedavi bu hayati riski bertaraf etmek adına icra edilir.
Asherman sendromu, yapışıklığın rahim içindeki yayılım alanına ve yoğunluğuna göre her kadında farklı şiddette klinik bulgular verebilir. En sık karşılaşılan genel rahim sineşisi belirtileri şunlardır:
Adet Kanama Miktarında Belirgin Azalma: Kürtaj veya rahim operasyonu öyküsünün ardından adet kanamalarının lekelenme tarzında çok az gelmesi (hipomenore),
Adet Görememe (Amenore): Rahim içi boşluğu tamamen kapandıysa, hormonlar normal çalışsa bile rahim zarı dökülemez ve hasta aylarca hiç adet göremez,
Dönemsel Şiddetli Kasık Ağrıları: Rahim içindeki kan dışarı akamadığı için her ay adet döneminde rahim içinde birikerek şiddetli, kramp tarzında pelvik sancılara yol açabilir,
Gebe Kalamama veya Tekrarlayan Düşükler: Korunmasız düzenli ilişkiye veya yapılan tüp bebek transferlerine rağmen gebelik testinin sürekli negatif gelmesi ya da gebeliklerin erken haftalarda gelişiminin durması.
Modern jinekoloji pratiklerinde Asherman sendromu tedavisi, altın standart olarak kabul edilen operatif histeroskopi yöntemiyle, yani rahim içine milimetrik kameralarla girilerek bıçaksız bir teknikle şu ardışık adımlarla gerçekleştirilir:
Asherman sendromunun tedavisindeki anatomik başarı ve sonrasındaki canlı doğum oranları, sendromun evresine bağlı olarak şu nesnel klinik tablodaki gibi değişkenlik sergilemektedir:
| Sendrom Evresi ve Derecesi | Rahim İçi Tutulum Oranı ve Karakteri | Adet Düzeninin Geri Kazanılma Başarısı | Tedavi Sonrası Doğal Gebelik Şansı | Ek Histeroskopi Seansı İhtiyacı |
| Hafif Derece Asherman | Rahim boşluğunun yüzde 25’inden daha az bir kısmında, ince ve gevşek lifli bantlar izlenir. | Yüzde 90’ın üzerinde mükemmel ve kalıcı bir periyot düzeni elde edilir. | Oldukça yüksektir; rahim zarı kendini hızla yeniler. | Genellikle tek bir seans tanı ve tedavi için tamamen yeterlidir. |
| Orta Derece Asherman | Rahim kavitesinin yüzde 25 ilâ 75’i arasında tıkanıklık mevcuttur; yapışıklıklar daha kalın ve serttir. | Yüzde 70-80 bandında modere bir çizgide başarıyla sonuçlanır. | Moderedir; tüp bebek veya yakın yumurtlama takipleri gerekebilir. | Nadiren de olsa 2 ay sonra küçük bir kontrol seansı gerekebilir. |
| İleri Derece Asherman | Rahim boşluğunun yüzde 75’inden fazlası bütünüyle kapanmıştır; duvarlar tamamen kemikleşmiş skar dokusuyla birleşmiştir. | Yüzde 50 civarındadır; dokunun hasar derecesine göre değişkenlik gösterir. | Kısıtlıdır; rahim içi zarı kalınlığı yakından takip edilmelidir. | Çok yüksektir; kanalı tamamen açabilmek için ardışık 2-3 seans gerekebilir. |
Klinikteki konforlu histeroskopi seansı tamamlandıktan sonra, rahim iç zarı iyileşmesinin sekteye uğramaması ve enfeksiyon gelişmemesi adına ev devam sürecinde dikkat edilmesi gereken kritik pratik kurallar şunlardır:
İlaç Saatlerine Milimetrik Olarak Uyun: Hekiminizin evde kullanmanız için reçete ettiği östrojen hapları ve rahim koruyucu destekler, yeni doku üretiminin temel yakıtıdır. Bu ilaçların saatlerini aksatmamak ve belirtilen süre boyunca kesintisiz kullanmak hayati önem taşır.
Vajinal Hijyene ve Enfeksiyon Korumasına Odaklanın: Operasyondan sonraki ilk 2-3 hafta boyunca evde kesinlikle vajinal duş yapılmamalı; havuz, deniz, hamam gibi ortak su alanlarından tamamen uzak durulmalıdır. Enfeksiyon, açılan duvarların rahim içinde yeniden hızla yapışmasına neden olabilir.
Cinsel İlişki Takvimini Doktorunuza Danışın: Rahim içine yerleştirilen koruyucu balon kateter veya jel bariyerlerin yerinden oynamaması ve doku bütünlüğünün stabilize olması adına, hekiminizin belirteceği süre boyunca (genellikle 2 ila 3 hafta) cinsel birlikteliğe ara verilmesi şarttır.
