Kısırlık (infertilite) tedavisinde bazen yaşam tarzı değişiklikleri, kısırlık hapları ya da hormon iğneleri tek başına yeterli olmayabilir. Çünkü sorun hormonal düzensizliklerden ziyade, üreme sistemindeki yapısal ve mekanik engellerden kaynaklanıyor olabilir. Sperm ile yumurtanın buluşmasını engelleyen ya da embriyonun rahim duvarına tutunmasını imkansız kılan fiziksel bir bariyer varsa, üreme sağlığı cerrahisi devreye girer.
Klinik ortamlarda uygulanan modern cerrahi operasyonların birincil amacı, üreme anatomisini orijinal ve sağlıklı formuna geri döndürmektir. Günümüzde gelişen kapalı ameliyat teknolojileri sayesinde, bıçak kesisi olmadan yapılan mikro cerrahi müdahaleler, hem çiftlerin doğal yollarla hamile kalma şansını yeniden canlandırır hem de tüp bebek başarı oranlarını belirgin ölçüde yukarı taşır.
Üreme cerrahisinin temel felsefesi, gebeliğin önündeki mekanik tıkanıklıkları temizlemek ve embriyoya yaşanabilir bir yuva hazırlamaktır. Klinik yönetimde ameliyat kararı verilmesinin başlıca tıbbi gerekçeleri şunlardır:
Yolları Açmak: Kadında fallop tüplerindeki tıkanıklıkları gidermek, erkekte ise sperm kanallarındaki bariyerleri temizleyerek hücrelerin buluşmasını sağlamak,
Rahim İçini Temizlemek: Embriyonun rahim duvarına gömülmesini engelleyen polip, miyom veya doğuştan gelen perdeleri ortadan kaldırmak,
Doku Hasarlarını ve Yapışıklıkları Gidermek: Geçmiş enfeksiyonlara veya çikolata kistlerine (endometriozis) bağlı olarak karın içinde gelişen yapışıklıkları çözerek organların doğal hareket kabiliyetini geri kazandırmaktır.
Kadın sağlığı ve üreme tıbbında, kısırlığa yol açan yapısal sorunları çözmek adına günümüzde tamamen minimal invaziv, yani hastaya en az hasarı veren kapalı cerrahi yöntemler tercih edilir:
Laparoskopi (Kapalı Karın Ameliyatı)
Göbek deliğinden ve kasık bölgesinden açılan birkaç adet milimetrik delikten içeri sokulan kameralı mikro aletlerle gerçekleştirilir. Karın içi bütünüyle dev ekrana yansıtılır. Bu yöntemle fallop tüplerindeki tıkanıklıklar açılabilir, yumurtalıklara zarar veren çikolata kistleri titizlikle temizlenebilir ya da rahmin dış duvarındaki büyük miyomlar güvenle çıkartılabilir.
Histeroskopi (Rahim İçi Kameralı Müdahale)
Herhangi bir cerrahi kesi yapılmadan, tamamen vajinal yoldan ve rahim ağzından içeriye mikro kameralarla girilmesi esasına dayanır. Rahim içi boşluğu özel sıvılarla şişirilerek incelenir. Rahim iç duvarına yerleşmiş ve bebek yatağını işgal eden polipler, miyomlar, doğuştan gelen rahim perdeleri (septum) veya kürtaj sonrasında oluşan rahim içi yapışıklıklar (Asherman sendromu) mikro makaslarla milimetrik olarak kesilerek temizlenir.
Erkek kısırlığı çözümleri aranırken de cerrahi müdahaleler kilit açıcı bir rol oynar. Erkek üreme sağlığında en sık başvurulan operasyonlar şunlardır:
Mikrocerrahi Varikosel Ameliyatı
Testislerin etrafındaki toplardamarların varisleşerek genişlemesi, bölgede yüksek ısı ve toksik madde birikimine yol açarak sperm sayısını ve DNA bütünlüğünü ağır şekilde bozabilir. Kasık bölgesinden açılan küçük bir alandan girilerek, gelişmiş ameliyathane mikroskobu altında hastalıklı damarlar tek tek bağlanıp iptal edilir. Bu operasyon, testis içi kan dolaşımını rahatlatarak yeni sperm üretim kalitesini optimize eder.
Mikro-TESE Operasyonu
Menisinde hiç sperm bulunmayan azospermi hastalarında uygulanan altın standart cerrahi yöntemdir. Testis dokusu mikroskop altında en az 20-30 kat büyütülerek taranır ve sperm üretme potansiyeli olan dolgun mikro kanallar cımbızla toplanarak laboratuvar ortamında tüp bebek işlemine alınır.
Kısırlık ameliyatları, hastanın konforunu maksimumda tutmak adına klinik standartlarında şu kronolojik basamaklarla yürütülür:
