Kadın sağlığı ve üreme tıbbı kliniklerinde, çocuk sahibi olmakta güçlük çeken çiftlerin değerlendirilmesinde en sık başvurulan temel tanı yöntemlerinden biri rahim filmidir. Tıbbi literatürde Histerosalpingografi (HSG) olarak adlandırılan bu işlem; rahim içi boşluğunun genel anatomik yapısını ve yumurtalıklara uzanan fallop tüplerinin açık olup olmadığını net bir şekilde gösteren özel bir röntgen uygulamasıdır.
Birçok kadın, internette okuduğu eski veya abartılı yorumlar nedeniyle bu testten ciddi şekilde korkmakta ve tedavilerini ertelemektedir. Oysa günümüz gelişmiş dijital radyoloji teknolojileri ve yeni nesil kontrast sıvılar sayesinde, rahim filmi korkulan bir deneyim olmaktan çıkmış, son derece konforlu ve dakikalar içinde tamamlanan bir işlem haline gelmiştir. Kadın kısırlığı çözümleri aranırken bu tarama, hekimlere sonraki adımlar için en berrak haritayı sunmaktadır.
Sağlıklı bir gebeliğin başlayabilmesi için rahim içinin pürüzsüz bir yatak kıvamında olması ve erkekten gelen sperm hücreleri ile kadının yumurtasının buluşacağı fallop tüplerinin tamamen açık bulunması şarttır. Standart jinekolojik ultrason muayeneleri rahmin dış yapısını ve yumurtalıkları harika gösterse de, incecik tüplerin içinin açık olup olmadığını veya rahim boşluğunun derinliklerindeki mikro engelleri net olarak ortaya koyamaz.
Rahim filminin temel görevi, bu gizli alanları görünür kılmaktır. İşlem esnasında rahim ağzından içeriye röntgen ışınları altında parlayan medikal bir sıvı enjekte edilir. Bu sıvı rahim içini doldurup tüplerden geçerek karın boşluğuna sızarken ardışık dijital filmler çekilir. Sıvının izlediği yol takip edilerek anatomik kusurlar milimetrik olarak tescil edilir.
Klinik pratikte uzman hekimlerin hastalarından HSG taraması talep etmesinin başlıca tıbbi nedenleri şunlardır:
Korunmasız düzenli ilişkiye rağmen bir yılı aşkın süredir (ileri kadın yaşında 6 ay) gebelik elde edilemeyen kısırlık durumlarında,
Tüp tıkanıklığı tedavisi planlaması öncesinde kanalların tam olarak hangi bölgeden kapalı olduğunu saptamak amacıyla,
Nedeni açıklanamayan, ardışık erken dönem gebelik kayıpları (tekrarlayan düşük öyküsü) varlığında,
Geçmişte geçirilmiş kürtaj, parça kalması veya rahim içi operasyonlardan sonra adet kanamasının azalması durumlarında rahim içi yapışıklık şüphesini netleştirmek amacıyla,
Rahimde doğuştan gelen şekil bozukluklarını (çift rahim, tek boynuzlu rahim veya rahim perdesi gibi) kesin olarak ayırt etmek için.
Modern üreme sağlığı merkezlerinde rahim filmi çekim aşamaları, hastanın fiziksel ve psikolojik konforunu korumak adına şu ardışık basamaklarla yürütülür:
Klinik ortamlarda çok sık gözlemlenen ve tıp literatüründe de kabul gören en mucizevi durumlardan biri, rahim filmi çektiren birçok kadının, işlemden sonraki ilk 3 ila 4 ay içinde hiçbir ek kısırlık tedavisine gerek kalmadan tamamen doğal yollarla hamile kalabilmesidir.
Yıkama ve Süpürme Etkisi: Rahim içine belirli bir mikro basınçla gönderilen kontrast sıvı, fallop tüplerinin içinde birikmiş olan basit mukus tıkaçlarını, hücresel kalıntıları veya hafif yeni başlamış yapışıklıkları adeta bir itfaiye hortumu gibi süpürerek temizler. Kanallar bu mekanik yıkama sayesinde tamamen genişler ve sperm hücrelerinin yumurtaya ulaşacağı yol pürüzsüzleşir.
Ayrıca kullanılan su bazlı iyotlu ilaçların rahim iç duvarındaki (endometrium) bağışıklık hücrelerini olumlu yönde uyardığı ve embriyonun tutunma kabiliyetini artırdığı saptanmıştır. Bu nedenle HSG, sadece bir teşhis testi değil, aynı zamanda kendi içinde hafif düzeyli bir tedavi edici karakter de barındırır.
Klinikteki konforlu rahim filmi seansınız başarıyla tamamlandıktan sonra, üreme sisteminizi ev devam sürecinde enfeksiyonlardan korumak adına dikkat etmeniz gereken pratik kurallar şunlardır:
Hafif Lekelenmeleri Normal Kabul Edin: İşlemi takip eden ilk 2-3 gün boyunca iç çamaşırına hafif pembe, kırmızı veya kahverengi lekelenmeler gelmesi tamamen doğaldır. Bu lekelenmeler esnasında evde kesinlikle vajinal tampon kullanılmamalı, sadece hijyenik pedler tercih edilmelidir.
Vajinal Hijyene Odaklanın: Rahim ağzı işlem esnasında bir miktar açık kaldığı için enfeksiyon riskine karşı hassaslaşır. Bu nedenle ilk 1 hafta boyunca evde kesinlikle vajinal duş yapılmamalı, banyo yaparken küveti doldurup içine oturmak yerine ayakta ılık duş şeklinde yıkanılmalıdır.
Ortak Su Alanlarından Uzak Durulmalı: Tam iyileşme tescil edilene kadar (yaklaşık 1 hafta) havuz, deniz, hamam, sauna veya jakuzi gibi mikrop barındırma olasılığı yüksek olan ortak ıslak alanlardan bütünüyle uzak durulması ev istirahatinde şarttır.
Cinsel İlişki Zamanlaması: İşlem sonrasında rahim iç yüzeyinin kendini tamamen stabilize etmesi adına, hekiminiz aksini belirtmediği sürece film gününden sonraki ilk 48-72 saat boyunca cinsel birlikteliğe ara verilmesi tavsiye edilir; sonrasında ise lekelenme bittiyse ilişki güvenle serbesttir.
